Rừng trồng giữ vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế ngành lâm nghiệp, bảo vệ môi trường và cân bằng hệ sinh thái. Để những cánh rừng sinh trưởng tốt, đạt năng suất, mật độ và chất lượng cao đòi hỏi những kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn “nghề rừng” để thực hiện tốt công tác chăm sóc rừng trồng.
Giai đoạn đầu của quy trình chăm sóc rừng trồng (từ 1-3 năm) có ý nghĩa quyết định đến tỷ lệ sống và sự phát triển của cây sau này. Công việc chủ yếu là phát quang thực bì, cây cỏ, bụi rậm, vật liệu hữu cơ (cành, lá) ở xung quanh gốc cây nhằm giảm sự cạnh tranh dinh dưỡng, nước và ánh sáng. Song song với đó là xới đất, vun gốc để giúp đất tơi xốp, giúp rễ cây được thông thoáng và phát triển tốt hơn, đứng vững trước gió bão, thời tiết.
Khi bước vào giai đoạn khép tán là thời kỳ cây rừng phát triển mạnh mẽ, các tán lá đan xen vào nhau che phủ gần như toàn bộ diện tích mặt đất, tạo thành một vòm tán liên tục, hạn chế ánh sáng chiếu xuống tầng dưới và đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ đất, giữ ẩm, và tạo môi trường sống ổn định cho hệ sinh thái rừng.
Vào mùa khô, sự che phủ của tán rừng cùng với sự tích lũy của lớp thực bì tạo nên môi trường có nguy cơ dễ bắt lửa. Chính vì vậy, cắt dọn thực bì góp phần quan trọng trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.
Trong đó, thực bì khô như cỏ dại, lá khô, cành cây mục là nguồn vật liệu dễ bắt lửa, làm cho đám cháy lan nhanh và khó kiểm soát. Vì vậy, cắt dọn thực bì là biện pháp quan trọng và hiệu quả trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.
Cắt dọn thực bì là việc phát quang, thu gom hoặc xử lý lớp thảm thực vật dưới tán rừng nhằm giảm lượng vật liệu dễ cháy. Công việc này thường được tiến hành trước mùa khô và được thực hiện định kỳ hằng năm. Khi thực hiện, thực bì được cắt dọn gọn gàng, nguy cơ phát sinh và lan rộng của đám cháy sẽ giảm đáng kể, tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng chức năng tiếp cận và dập lửa kịp thời khi có sự cố xảy ra. Ngoài tác dụng phòng cháy, việc cắt dọn thực bì còn giúp rừng thông thoáng, hạn chế sâu bệnh, tạo điều kiện cho cây rừng sinh trưởng và phát triển tốt hơn. Tuy nhiên, quá trình cắt dọn cần được thực hiện đúng kỹ thuật, tránh làm tổn hại đến cây rừng chính và hệ sinh thái tự nhiên. Thực bì sau khi cắt cần được xử lý an toàn, không đốt bừa bãi để tránh nguy cơ gây cháy rừng.
Phòng cháy, chữa cháy rừng là trách nhiệm chung của các cấp chính quyền, lực lượng quản lý, bảo vệ rừng và cộng đồng dân cư sống gần rừng. Việc nâng cao ý thức, tăng cường tuyên truyền và tổ chức thực hiện hiệu quả biện pháp này sẽ góp phần bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường và đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành lâm nghiệp.
Tác giả: Trịnh Quang Vinh (Trạm QLBVR Đa Sar)
